top of page


Hartenrijk
praktijk & academie voor integratieve therapie
~ NEI therapie ~ EMDR ~ trauma release & breathwork ~
~ integratieve psychosociale therapie voor mind, body & soul ~
Lichaam, zenuwstelsel & rust
Belichaamde psychologie, zelfregulatie en het zenuwstelsel. Over spanning, ontspanning, overprikkeling en thuiskomen in je lijf.


Niemandsland en het zenuwstelsel
Er zijn tijden waarin het oude niet meer draagt en het nieuwe nog geen naam heeft. Je kijkt achterom en voelt: terug past niet meer. Voor je ligt mist. Je staat in een tussenruimte die ik ook wel Niemandsland noem. Niemandsland vraagt een eenvoudige, moeilijke kunst: blijven. Aanwezig zijn terwijl er weinig houvast is. En precies daar schuurt het met ons zenuwstelsel. Ons autonome zenuwstelsel houdt van herkenning. Het ontspant wanneer het weet waar het is, wat er gebeurt, wa
6 days ago2 min read


Kracht als bescherming
Bij wat in De Maskermaker de psychopathische structuur wordt genoemd, ligt de bescherming in kracht. In regie houden. In zelf bepalen waar de grens ligt. Het lichaam draagt deze geschiedenis zichtbaar. Een opgeheven borst. Spanning in schouders en kaken. Een houding die zegt: ik blijf overeind, ik verlies mezelf niet meer. Niet uit hardheid, maar uit ervaring. Uit momenten waarin grenzen werden overschreden. Waar vertrouwen gevaarlijk werd en kracht de enige manier was om jez
Jan 91 min read


Je karakter als beschermer
Je herkent je karakterstructuur vaak niet in grote momenten, maar in de kleine, alledaagse reacties. In hoe je lichaam zich aanspant wanneer iemand iets van je vraagt. In hoe je adem verandert zodra er spanning in contact ontstaat. In hoe je automatisch ja zegt, afstand neemt, of de regie pakt nog vóór je hebt kunnen voelen wat je eigenlijk nodig hebt. Het zijn geen bewuste keuzes. Het zijn microbewegingen die sneller gaan dan denken. Misschien merk je dat je schouders al omh
Jan 71 min read


Afstand als bescherming
In het boek De Maskermaker worden een aantal karakterstructuren uitgewerkt. Bij de schizoïde structuur ligt de bescherming niet in doen, maar in terugtrekken. In minder worden. In verdwijnen uit het volle contact. Het lichaam vertelt dit verhaal vaak zacht. Weinig spierspanning. Een houding die zich iets terughoudt uit de wereld. De adem hoog of nauwelijks merkbaar. Alsof aanwezig zijn te veel vraagt. Niet omdat nabijheid onbelangrijk is, maar omdat het ooit te vroeg, te leeg
Jan 71 min read


Het karakter als structuur
Karakterstructuren worden vaak beschreven in termen van patronen, typen of verdedigingslagen. Dat kan helpend zijn, zolang we niet vergeten wat eraan voorafgaat: karakter ontstaat, naast uit de genetische componenten, niet uit een tekort, maar uit noodzaak. Een kind leert zichzelf niet kennen in isolatie, maar in relatie. In de mate waarin er afstemming, veiligheid en ruimte was om te voelen, ontwikkelt het lichaam strategieën om nabijheid te behouden en zichzelf te bescherme
Jan 62 min read


Overprikkeld? Verander je perspectief.
Overweldiging kan maken dat je jezelf kwijtraakt: je raakt afgestemd op de situatie, de ander, de prikkels en minder op jezelf. Deze oefening helpt je om jezelf weer zachtjes “op te halen” en je perspectief te veranderen. Oefening: oriënteren in het hier-en-nu 🤍 Kijk rustig om je heen 🤍 Benoem (in jezelf): 3 dingen die je ziet 🤍 Luister naar 2 geluiden 🤍 Voel 1 plek in je lichaam die steunend aanvoelt Adem rustig uit en blijf nog even. Je hoeft niet weg te gaan om bij jez
Dec 27, 20251 min read


Overprikkeld? Vertraag ♡
Overweldiging vraagt vaak niet om stoppen, maar om vertragen. Je zenuwstelsel komt tot rust wanneer het merkt dat het tempo omlaag mag, zelfs midden in beweging. Er komt rust wanneer het moeten eraf mag. Deze oefening kun je overal toepassen, zonder dat iemand het merkt. Oefening: vertraagde beweging ❄️ Kies één handeling (lopen, iets oppakken, een deur openen) ❄️ Voer deze handeling bewust langzamer uit dan normaal ❄️ Blijf met je aandacht bij de beweging ❄️ Adem rustig uit
Dec 27, 20251 min read


Overprikkeld? Focus op zijn.
Soms is het niet duidelijk wat je voelt, alleen dát er iets is. Emoties hoeven niet benoemd of begrepen te worden om te kunnen reguleren. Ze hebben vooral nabijheid nodig. Deze oefening biedt die nabijheid, zonder woorden. Oefening: hand-op-hart regulatie 🤍 Leg één hand op je borst, één op je buik 🤍 Adem rustig in door je neus 🤍 Laat je uitademing iets langer worden 🤍 Zeg eventueel zachtjes: “Ik ben hier.” Doe dit 30-60 seconden. Laat alles wat er is meebewegen met je ade
Dec 26, 20251 min read


Overprikkeld? Focus op zijn ♡
Wanneer je overweldigd raakt, trekt je aandacht vaak naar buiten: prikkels, verwachtingen, gedachten. Je lichaam en je binnenwereld raken op de achtergrond, terwijl juist daar de ingang naar rust zit. Regulatie begint niet in het hoofd, maar in het voelen van waar je bent. Deze oefening helpt je om weer contact te maken met je fysieke aanwezigheid. Niet om iets te veranderen, maar om te landen. Oefening: gronden via gewicht ❄️ Ga zitten of staan met beide voeten op de grond ❄
Dec 24, 20251 min read


Ons systeem kent geen kalender
Je zenuwstelsel kent geen kalender, dus december vraagt vaak iets anders van ons dan ons lichaam kan geven. Waar de buitenwereld versnelt, blijft het zenuwstelsel soms hangen in vermoeidheid, alertheid of terugtrekking. Niet omdat je niet mee wilt, maar omdat je systeem nog niet de veerkracht heeft om mee te kúnnen. Ons zenuwstelsel reageert niet op data, agenda’s of verwachtingen. Het reageert op herinnering, op veiligheid, voorspelbaarheid en rust. Wanneer die ontbreken, sc
Dec 20, 20252 min read


Puzzelen met je systeem
Regelmatig zoeken mensen hulp voor één klacht, terwijl de oorsprong vaak verspreid ligt over meerdere lagen van het systeem. Onze vijf lichamen ~ fysiek, emotioneel, mentaal, energetisch en spiritueel ~ reageren als een netwerk. Raakt één laag uit balans, dan beweegt de rest mee. Het interessante is dat klachten soms ontstaan op een andere plek dan waar ze worden gevoeld. Een gespannen lichaam kan voortkomen uit een emotionele last, terwijl onrust in het hoofd soms een ener
Dec 13, 20251 min read


Jouw levensvuur ontgrendeld ~adem
Een sessie therapeutisch ademwerk is als een innerlijke reis. Terwijl je op een veilige manier bewust en verbonden ademt, begeleid ik je in het loslaten van wat je lichaam nog vasthoudt aan spanning, emoties, herinneringen of patronen die ooit nodig waren om te overleven. Door het ritme van de adem kom je dieper in contact met je binnenwereld. Soms activeert dit de natuurlijke fight–flight–freeze-respons: het oeroude mechanisme dat je beschermt in momenten van stress of gevaa
Dec 9, 20252 min read


Wanneer teveel zich vastzet
Ons lichaam draagt verhalen. Niet alleen in woorden, maar in spanning, houding en adem. Soms zijn die verhalen oud: ervaringen die we ooit hebben vastgezet omdat ze toen te veel waren om te voelen. De-armouring (vrij vertaald: het loslaten van het pantser van het lichaam) helpt deze beschermlagen stap voor stap verzachten. Met bewuste aanraking, adem en aandacht openen we plekken waar het lichaam spanning of bescherming vasthoudt. Zo kan de levensenergie weer vrijer stromen.
Dec 9, 20251 min read


vertraag ~ ver-adem
In een wereld die continu ‘aan’ staat, is het bijna moedig om even stil te zijn. Ons zenuwstelsel is gemaakt voor de afwisseling tussen inspanning en herstel, maar veel mensen leven in een constante staat van lichte alertheid. Mails, prikkels en verwachtingen trekken je steeds nét uit balans. Het gevolg? Een lichaam dat niet meer weet wanneer of hoe het mag ontspannen. Een geest die blijft draaien, ook als het stil wordt. Een hart dat rust verlangt, maar die niet meer goed he
Dec 9, 20252 min read


Kom terug uit de storm in jezelf
Wanneer je hoofd overuren draait, raak je langzaam het contact met je lichaam kwijt. Je leeft van gedachte naar gedachte, alert op elk signaal, alsof je altijd ‘aan’ moet staan. Dat is precies wat er gebeurt bij burn-outklachten, angst of hyperventilatie: je zenuwstelsel zit vast in de stand van overleven. De gevolgen daarvan kunnen soms best eng voelen: • een opgejaagd gevoel of hartkloppingen • tintelingen of een drukkend gevoel op de borst • vermoeidheid, maar toch niet ku
Dec 9, 20252 min read


Ontvangen is voeding voor je systeem
Er zijn dagen waarop het leven je uitnodigt om even niet te dragen, maar te ontvangen. Niet omdat je niets te geven hebt, maar omdat je zenuwstelsel soms meer heling vindt in zachtheid dan in inspanning. Ontvangen lijkt simpel, maar voor veel systemen is het één van de moeilijkste bewegingen. Het vraagt dat je iets openzet in jezelf, een kleine ruimte waar licht, warmte of aandacht naar binnen mag komen. Al het goed is voelt dat als een zacht ontspanning, niet als spanning. A
Dec 5, 20252 min read


Trauma ~ hervind je regie, hervind de beweging
Trauma gaat niet alleen over wat er gebeurde, maar over wat je systeem op dat moment niet kon verwerken. Te veel, te snel, te alleen, waardoor je zenuwstelsel een beschermende afslag nam en een deel van jou in die tijd bleef hangen. Regie hervinden begint niet bij de gebeurtenis, maar bij het veilig opnieuw laten bewegen van je systeem. Hier zijn enkele zachte, haalbare handvatten: 1. De veilige binnenkant (containment) Omsluit jezelf met je armen of leg beide handen op je ri
Dec 4, 20252 min read


Pijn ~ signaal om naar te luisteren
Onbegrepen fysieke pijn voelt vaak alsof je lichaam een eigen taal spreekt. Een taal die geen woorden gebruikt, maar sensaties, druk, steken, spanning. Maar deze pijn is zelden willekeurig, het is vaak een signaal. Aan jouw de taak om de complexe boodschap te ontcijferen. En ja, niet eenvoudig, dat kost tijd. Hiermee kun je starten: 1. Luister zonder meteen te fixen Ga 20–30 seconden bij de pijn zitten. Niet erin verdwijnen, niet wegduwen. Kijk ernaar. Gewoon aanwezig zijn. J
Dec 3, 20252 min read


Trauma. Daar waar de beweging tot stilstand kwam.
Trauma is nooit alleen de gebeurtenis zelf, maar wat die gebeurtenis met je systeem doet. Hoe jouw zenuwstelsel het moest dragen, verwerken of dat juist niet kon op dat moment. En trauma hoeft niet groots te zijn. Het kan ook ontstaan door herhalende ervaringen die druppel voor druppel iets in jou vormden. Soms zelfs door gebeurtenissen die van buiten positief leken, maar van binnen te snel, te veel of te overweldigend waren. Trauma is het moment waarop je systeem zei: “Dit k
Dec 3, 20252 min read


Pijn als boodschapper van je pantser
Niet (medisch) verklaarbare fysieke pijn voelt vaak alsof je lichaam tegen je werkt. Alsof er iets misgaat dat niemand kan vinden, alsof je lijf verhalen fluistert waar je hoofd geen taal voor heeft. In de diepte is deze pijn zelden willekeurig. Het lichaam is geen tegenstander, het is een boodschapper. Het spreekt wat woorden nog niet kunnen zeggen. Wanneer spanning of emoties te lang geen beweging krijgen, vormt je lichaam een beschermend pantser. Laagjes die ooit nodig war
Dec 3, 20252 min read
bottom of page